Psy są niezwykle wyczulone na stan emocjonalny swoich właścicieli. Nie rozumiejąc dosłownego znaczenia każdego wypowiadanego zdania, polegają przede wszystkim na tonie głosu, mikroekspresjach oraz mowie ludzkiego ciała. Z tego powodu surowe karcenie i podniesiony głos wywołują u psa lęk i wycofanie, podczas gdy metody szkoleniowe oparte na pozytywnym wzmocnieniu przynoszą najlepsze rezultaty edukacyjne. Zjawisko empatii u psów ma również wymiar fizjologiczny. Czworonogi potrafią przejmować stres swoich przewodników, co znajduje odzwierciedlenie w podwyższonym poziomie kortyzolu we krwi psa w odpowiedzi na trudne emocje opiekuna. Częste zachowania, takie jak trącanie nosem czy wylizywanie rąk i twarzy smutnego człowieka, są formą reakcji na zauważony dyskomfort, wynikającą z silnej więzi i wcześniejszych pozytywnych doświadczeń.

Psy, podobnie jak ludzie, mogą doświadczać długotrwałego smutku, lęku, a nawet stanów depresyjnych. Przyczyną takich problemów bywa zazwyczaj brak odpowiedniej uwagi ze strony człowieka, deprywacja potrzeb behawioralnych lub gwałtowne zmiany w środowisku, takie jak pojawienie się nowego domownika, przeprowadzka czy zmiana trybu życia rodziny. Głównymi sygnałami świadczącymi o obniżeniu dobrostanu psychicznego są apatia, nagła utrata apetytu, brak chęci do zabawy i interakcji oraz ospałość. Pies w kryzysie emocjonalnym może również manifestować swoje emocje poprzez uciążliwe szczekanie, załatwianie potrzeb fizjologicznych w mieszkaniu lub niszczenie przedmiotów pod nieobecność opiekuna.

Utrzymanie równowagi psychicznej i fizycznej czworonoga wymaga zaspokojenia jego fundamentalnych potrzeb gatunkowych. Podstawą jest zbilansowana dieta bogata w pełnowartościowe białko oraz regularny, dostosowany do rasy i wieku wysiłek fizyczny. Podczas gdy małym psom ozdobnym może wystarczyć kilka spokojnych spacerów dziennie, rasy pracujące i północne, takie jak husky czy dobermany, potrzebują nawet do dwóch godzin intensywnego ruchu na dobę. Niezbędnym elementem codzienności jest także stymulacja umysłowa. Spacery połączone ze swobodnym węszeniem, trening posłuszeństwa oraz nauka nowych komend budują pewność siebie psa i zacieśniają więź z przewodnikiem. Zapewnienie stabilnej rutyny dnia codziennego oraz bezpiecznego, pełnego empatii otoczenia pozwala psu cieszyć się długim, zdrowym i szczęśliwym życiem.