Podjęcie decyzji o terminie kastracji wymaga precyzyjnego zestawienia potencjalnych zysków i strat zdrowotnych. U samic wczesna sterylizacja drastycznie obniża ryzyko wystąpienia guzów listwy mlecznej oraz całkowicie eliminuje zagrożenie ropomaciczem, które wzrasta z każdym kolejnym cyklem rujowym. Z drugiej strony, zbyt wczesna operacja może predysponować niektóre suki do powikłań w postaci nietrzymania moczu na tle hormonalnym oraz wspomnianych chorób nowotworowych. U samców usunięcie jąder wyklucza nowotwory tego narządu i ogranicza schorzenia prostaty. Niemniej jednak u ras predysponowanych do nowotworów układu chłonnego lub krwionośnego, pozostawienie psa w stanie nienaruszonym do momentu dojrzałości jest często korzystniejsze dla jego długoterminowego dobrostanu.

Wielkość dorosłego osobnika jest podstawowym wyznacznikiem tempa jego dojrzewania. Psy miniaturowe i małe kończą proces wzrostu znacznie szybciej, dlatego w ich przypadku zabieg w wieku 6 miesięcy rzadziej niesie za sobą ryzyko powikłań ortopedycznych. Mimo to istnieją wyjątki, gdzie nawet u mniejszych ras, takich jak shih tzu, obserwuje się specyficzne zależności zdrowotne wymagające indywidualnego podejścia. Z tego względu nie istnieje jedna uniwersalna reguła odpowiednia dla każdego czworonoga. Przed podjęciem ostatecznej decyzji warto skonsultować się z lekarzem weterynarii, który oceni indywidualne tempo rozwoju psa, jego rasę, styl życia oraz ewentualne trudności behawioralne związane z popędem płciowym.

Sterylizacja suki polega na chirurgicznym usunięciu jajników i macicy, natomiast kastracja psa na usunięciu jąder. Są to rutynowe procedury chirurgiczne, z których kastracja samca jest zabiegiem mniej inwazyjnym i zazwyczaj tańszym. Koszt operacji zależy od masy ciała zwierzęcia, ilości użytych leków znieczulających oraz standardu kliniki. W wielu polskich miastach i gminach organizowane są okresowe akcje sterylizacji z dofinansowaniem ze środków samorządowych, co pozwala na znaczne obniżenie wydatków. Opieka pooperacyjna wymaga zapewnienia psu spokoju oraz ograniczenia aktywności fizycznej przez okres około dwóch tygodni. Kluczowe jest zabezpieczenie pola operacyjnego przed wylizywaniem poprzez zastosowanie kołnierza ochronnego lub specjalnego ubranka pooperacyjnego. Opiekun powinien także codziennie kontrolować stan gojenia się rany i niezwłocznie zgłaszać lekarzowi wszelkie niepokojące objawy.