Ciąża urojona (pseudociąża)
**Czym jest?**
Ciąża urojona to powszechne zjawisko u niesterylizowanych suk, które nie są faktycznie w ciąży. Po rui, organizm suki zaczyna produkować hormony mające na celu utrzymanie ciąży, nawet jeśli nie doszło do zapłodnienia. Objawia się to fizycznymi zmianami, takimi jak przyrost masy ciała, obrzęk gruczołów mlekowych, a nawet produkcja mleka. Często towarzyszą temu zmiany behawioralne, np. budowanie gniazda, opiekowanie się zabawkami, a także zmniejszenie apetytu lub apatia.
**Przyczyny**
Po zakończeniu rui, u suki dochodzi do produkcji hormonów prociążowych, niezależnie od tego, czy doszło do zapłodnienia. U suk ciężarnych hormony te są produkowane niemal do samego porodu. U suk nieciężarnych ich poziom stopniowo spada po 4-6 tygodniach, co może zdezorientować organizm, symulując zbliżający się poród. To właśnie ten spadek poziomu hormonalnego często wywołuje objawy pseudociąży, takie jak rozbudowa gruczołów mlekowych i zachowania gniazdowania. Nie jest do końca jasne, dlaczego niektóre suki doświadczają tego zjawiska, a inne nie.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
Chociaż ciąża urojona zazwyczaj mija samoistnie, istnieją sytuacje, w których należy skontaktować się z weterynarzem. Zrób to, jeśli suka odmawia jedzenia, jest bardzo osowiała, wytwarza nadmierne ilości mleka, ma powiększone lub bolesne gruczoły mlekowe, lub intensywnie wylizuje swoje sutki i gruczoły. Nadmierne wylizywanie może prowadzić do zwiększonej produkcji mleka, a w niektórych przypadkach nawet do zapalenia gruczołu mlekowego (mastitis).
**Leczenie**
Ciąża urojona zazwyczaj nie wymaga leczenia, ponieważ objawy są często łagodne i ustępują samoistnie w ciągu tygodnia lub dwóch. W przypadku nadmiernej produkcji mleka weterynarz może przepisać leki hamujące laktację. Jeśli rozwinie się zapalenie gruczołu mlekowego, konieczne będzie odpowiednie leczenie. Aby zapobiec nadmiernemu wylizywaniu, można zastosować kołnierz ochronny (tzw. kołnierz elżbietański) lub specjalne ubranko dla psa. Jeśli suka "opiekuje się" zabawkami, należy je delikatnie usunąć. Ważne jest, aby odwracać uwagę suki poprzez zwiększoną aktywność fizyczną i zabawę.
Zapalenie gruczołu mlekowego (mastitis)
**Czym jest?**
Mastitis to stan zapalny, a najczęściej infekcja bakteryjna, gruczołów mlekowych. Choć częściej występuje u bydła, u suk również zdarza się z pewną regularnością. Dotyka głównie karmiące suki, ale może również pojawić się u psów doświadczających ciąży urojonej.
**Przyczyny**
Najczęściej mastitis jest wywołane przez infekcje bakteryjne. Bakterie środowiskowe dostają się do gruczołu mlekowego poprzez niewielkie, często niezauważalne urazy sutków, powstałe zazwyczaj podczas ssania szczeniąt. Ryzyko zwiększa się w niehigienicznych warunkach, a także gdy suka uporczywie wylizuje swoje gruczoły mlekowe. Zapalenie może również wystąpić, jeśli szczenięta są nagle odstawiane od matki, co uniemożliwia stopniowe zmniejszenie produkcji mleka - na przykład w przypadku śmierci szczeniąt.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
Ważne jest, aby codziennie (dwa razy dziennie) sprawdzać sutki i gruczoły mlekowe suki pod kątem oznak zaczerwienienia, obrzęku, bólu, zmiany koloru lub konsystencji mleka. Natychmiast skontaktuj się z weterynarzem, jeśli:
* Mleko staje się gęste, ropne lub krwiste.
* Gruczoł mlekowy jest opuchnięty, przebarwiony lub posiniaczony.
* Pojawiają się otwarte rany, owrzodzenia lub strupy na gruczole.
* Suka jest apatyczna, ma słaby apetyt, wymiotuje lub ma gorączkę.
Nieleczone, ciężkie przypadki mastitis mogą prowadzić do ogólnoustrojowej choroby, a nawet sepsy, stanu zagrożenia życia.
**Leczenie**
Aby zapobiec mastitis, należy utrzymywać legowisko porodowe i wszystkie miejsca przeznaczone dla szczeniąt w czystości i suchości. Lekarz weterynarii przepisze odpowiednie leczenie, które zazwyczaj obejmuje leki przeciwbólowe i antybiotyki. W niektórych przypadkach szczenięta mogą wymagać odstawienia od matki i karmienia mlekiem zastępczym. Jeśli suka nadmiernie wylizuje gruczoły, może być konieczne zastosowanie kołnierza ochronnego.
Zapalenie macicy (metritis)
**Czym jest?**
Metritis to stan zapalny błony śluzowej macicy, wywołany infekcją bakteryjną, który pojawia się krótko po porodzie, aborcji lub poronieniu. Nieleczone zapalenie macicy może prowadzić do niepłodności, a nawet wstrząsu septycznego, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.
**Przyczyny**
Zapalenie macicy jest spowodowane infekcją bakteryjną, często wspomaganą przez urazy wynikające z manipulacji położniczych podczas porodu. Inne przyczyny to obecność gnijących lub martwiczych tkanek w macicy, takich jak zatrzymane łożysko lub martwe szczenię, które nie zostały wydalone.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
Objawy metritis obejmują powiększony i bolesny brzuch, apatię, zmniejszony lub całkowity brak apetytu, wymioty, odwodnienie, ciemnoczerwone dziąsła, gorączkę oraz krwistą lub cuchnącą wydzielinę z sromu. Suki z metritis mogą również zaniedbywać szczenięta lub produkować mniej mleka. Ten stan zawsze wymaga natychmiastowej opieki weterynaryjnej, dlatego jeśli zauważysz którekolwiek z tych objawów lub po prostu coś niepokoi Cię w zachowaniu suki, natychmiast zabierz ją do weterynarza.
**Leczenie**
Leczenie metritis często wymaga hospitalizacji. Weterynarz najpierw oceni stan suki, może zlecić badania krwi i USG jamy brzusznej, a także podać płyny dożylnie. Leczenie obejmuje systemowe antybiotyki, leki przeciwbólowe, przeciwwymiotne oraz inne farmaceutyki w zależności od potrzeb. W niektórych przypadkach oksytocyna i prostaglandyna mogą być użyte do wspomagania wydalenia zalegających treści z macicy.
Rzucawka (eclampsia)
**Czym jest?**
Rzucawka, znana również jako tężyczka poporodowa, to stan zagrożenia życia, w którym poziom wapnia we krwi karmiącej suki drastycznie spada. Najczęściej występuje, gdy szczenięta mają od 1 do 4 tygodni.
**Przyczyny**
Rzucawka może być spowodowana zwiększonym zapotrzebowaniem na wapń podczas ciąży i laktacji, potrzebnym do budowy szkieletów szczeniąt i produkcji mleka. Inne przyczyny to niedobory dietetyczne w ciąży, np. nadmierna suplementacja wapnia lub problemy hormonalne związane z przytarczycami. Rasy małe i miniaturowe wydają się być bardziej predysponowane do tego schorzenia.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
Rzucawka jest zawsze stanem nagłym i wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej. Objawy obejmują niepokój, dyszenie, sztywność ruchów, drgawki mięśniowe i konwulsje. W rzadkich przypadkach dotknięte suki mogą stać się agresywne, zdezorientowane, niespokojne, krążyć bez celu, dyszeć, skomleć lub mieć wysoką gorączkę. Nawet jeśli tylko podejrzewasz, że Twoja suka może być zagrożona rzucawką lub wykazuje wczesne objawy, natychmiast skontaktuj się z weterynarzem.
**Leczenie**
Lekarz weterynarii poda suce wapń dożylnie i przepisze suplementację doustną. Niektóre suki mogą wymagać dalszego leczenia w przypadku silnych drgawek mięśniowych lub napadów. Niezwykle ważne jest, aby nie podawać suce wapnia bez konsultacji z weterynarzem i nie suplementować go w czasie ciąży, chyba że zaleci to lekarz. Upewnij się, że suka otrzymuje wysokiej jakości, zbilansowaną i bogatą dietę odpowiednią dla ciężarnych i karmiących suk, np. specjalistyczną karmę dla szczeniąt, która jest odpowiednio zbilansowana.
Krwotok
**Czym jest?**
Krwotok to ogólne określenie utraty krwi, która może wystąpić podczas porodu lub po nim. Jest to zawsze stan wymagający uwagi, a w ciężkich przypadkach stanowi zagrożenie życia.
**Przyczyny**
Krwotok w trakcie lub po porodzie może wynikać z urazu wewnętrznego macicy, zwłaszcza w przypadkach dystocji, gdzie szczenię mogło utknąć i uszkodzić macicę. Manipulacje przy szczeniętach podczas akcji porodowej również mogą prowadzić do krwotoku. Czasem przyczyną są niezdiagnozowane wcześniej zaburzenia krzepnięcia krwi.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
Jeśli po porodzie zauważysz znaczący upływ krwi, który nie ustępuje w ciągu kilku minut, jest to poważny stan nagły i należy natychmiast skontaktować się z weterynarzem. Inne objawy krwotoku obejmują zapaść, bladość błon śluzowych, krwistą, gęstą wydzielinę z pochwy (czasem ze skrzepami krwi), osłabienie i objawy szoku. Nadmierna utrata krwi może być śmiertelna.
**Leczenie**
Weterynarz poda suce płyny dożylnie, sprawdzi poziom czerwonych krwinek i zadecyduje, czy potrzebna jest transfuzja krwi. W przypadkach przedłużającego się krwawienia, którego nie można opanować farmakologicznie, może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Utrwalone podostre zapalenie macicy w miejscach implantacji łożysk (SIPS)
**Czym jest?**
Utrwalone podostre zapalenie macicy w miejscach implantacji łożysk (SIPS, z ang. Subinvolution of Placental Sites) to stan, w którym miejsca po implantacji łożysk nie goją się prawidłowo. Skutkuje to utrzymującą się przez kilka tygodni krwistą wydzieliną z macicy. Najczęściej występuje u suk poniżej 3 roku życia, które rodzą po raz pierwszy.
**Przyczyny**
Podczas ciąży, komórki rozwijającego się zarodka wrastają w błonę śluzową macicy, tworząc ścisłe połączenie łożyskowe. Po porodzie łożyska się odłączają, a miejsca ich implantacji powinny się zagoić poprzez złuszczanie tych wrastających komórek. W przypadku SIPS, komórki te pozostają w błonie śluzowej macicy, powodując utrzymującą się krwistą wydzielinę z sromu, która trwa dłużej niż 6-8 tygodni po porodzie. Dokładna przyczyna tego zjawiska nie jest jeszcze w pełni poznana.
**Kiedy wezwać weterynarza?**
SIPS objawia się utrzymującą się wydzieliną z pochwy o zabarwieniu od żółtego do czerwonego i zawsze wymaga konsultacji weterynaryjnej. Podobne objawy mogą występować w przypadku metritis, urazu lub zaburzeń krzepnięcia, dlatego weterynarz musi ustalić dokładną przyczynę.
**Leczenie**
Większość suk z SIPS czuje się dobrze i nie wymaga leczenia, ponieważ stan ten zazwyczaj ustępuje samoistnie, chyba że utrata krwi staje się znacząca. W rzadkich, ciężkich przypadkach, niektóre suki mogą wymagać podania płynów dożylnych, antybiotyków, transfuzji krwi lub nawet operacji.
