Struktura mózgu psów oraz produkowane przez nie hormony, takie jak oksytocyna i epinefryna, są w pewnym stopniu zbliżone do ludzkich, co sugeruje, że psy doświadczają niektórych tych samych uczuć. Chociaż ich spektrum emocjonalne jest prawdopodobnie zbliżone do dwuletniego dziecka, obejmując radość, złość, obrzydzenie, strach i smutek, badania wskazują, że mogą one być zdolne do bardziej złożonych przeżyć, takich jak empatia czy zazdrość. Eksperymenty, w których psy reagowały na udawany płacz człowieka, w sposób zgodny z empatią, sugerują, że potrafią one odczytywać i odpowiadać na ludzkie emocje, niezależnie od własnych potrzeb.

W rankingu inteligencji ras psów, stworzonym przez Stanleya Corena w książce "The Intelligence of Dogs", obejmującym 131 ras, na czele niezmiennie znajduje się Border Collie. Ta rasa, wywodząca się z górzystych terenów pogranicza Anglii, Szkocji i Walii, została ukształtowana do pracy pasterskiej, wymagającej niezwykłej bystrości, szybkości i wytrzymałości w trudnym terenie. Polski Związek Kynologiczny (ZKwP) również docenia wyjątkowe cechy Border Collie, klasyfikując go jako psa pasterskiego, charakteryzującego się nie tylko inteligencją, ale i niezwykłą energią oraz przywiązaniem. Przykład Chaser, Border Collie, który znał ponad tysiąc słów, jest dowodem na niezwykłe zdolności językowe tej rasy. Są to psy określane często jako "pracoholicy" - niezwykle bystre, energiczne i wymagające stałej stymulacji.

Warto pamiętać, że inteligencja psa to nie tylko "książkowa" wiedza. Każdy pies posiada unikalny zestaw zdolności poznawczych i charakter, który decyduje o jego sposobie postrzegania świata i interakcji z nim. Nawet jeśli Twój czworonożny przyjaciel nie zapamiętuje setek słów, może być mistrzem komunikacji niewerbalnej lub wykazywać się wyjątkową empatią. Wysoki iloraz inteligencji u psa nie jest gwarancją łatwiejszej relacji czy lepszego zachowania. Wręcz przeciwnie, bardzo inteligentne psy często mają wyższe zapotrzebowanie na stymulację umysłową i fizyczną. Bez odpowiedniego zajęcia i intensywnego treningu, mogą wykazywać problemy behawioralne wynikające z nudy i frustracji. Właściciele psów o wybitnej inteligencji muszą być gotowi na poświęcenie dużej ilości czasu i energii na ich edukację i zapewnienie im odpowiednich wyzwań.