Historia Portugalskiego Psa Wodnego jest ściśle związana z morską tradycją Portugalii i sięga prawdopodobnie bardzo odległych czasów. Uważa się, że rasa ta jest autochtoniczna dla Półwyspu Iberyjskiego, a jej przodkowie mogli dotrzeć na te tereny z Azji, być może z kupcami fenickimi, Wizygotami lub Maurami. Już w 1297 roku odnaleziono zapiski mnicha, który opisywał psa o długiej, czarnej sierści z białymi łapami, ogonem i pyskiem, który uratował rybaka - jest to pierwszy historyczny opis tej rasy. Przez wieki portugalczyki były niezastąpionymi pomocnikami rybaków na całym wybrzeżu, pełniąc wiele funkcji: zaganiały ryby do sieci, aportowały zagubiony sprzęt, przenosiły wiadomości między łodziami i brzegiem, a także pilnowały dobytku. Biorąc udział w dalekich rejsach, nawet do zimnych wód Islandii, udowodniły swoją wytrzymałość i wierność. Jednak wraz z rozwojem technik rybackich i zmianami w metodach połowów, zapotrzebowanie na ich pracę zaczęło maleć, a na początku XX wieku rasa znalazła się na skraju wyginięcia. Na szczęście, w latach 30. XX wieku, bogaty portugalski armator i miłośnik psów, Dr. Vasco Bensaude, podjął się misji ocalenia Portugalskiego Psa Wodnego. Rozpoczął program hodowlany, w którym kluczową rolę odegrał pies Leo. Po jego śmierci hodowlę kontynuowała Conchita Cintron de Castelo Branco, która nawiązała współpracę z hodowcami amerykańskimi, co umożliwiło rozprzestrzenienie się rasy poza Portugalię. Rewolucja goździków w 1974 roku przyczyniła się do migracji wielu psów tej rasy do Stanów Zjednoczonych, gdzie zyskały ogromną popularność. Dziś portugalczyki są cenione na całym świecie jako wspaniali towarzysze i wszechstronni sportowcy. W Polsce pierwsze psy pojawiły się w 2007 roku, a pierwszy miot urodził się dwa lata później.

Portugalski Pies Wodny to zwierzę o niezwykłej inteligencji i zrównoważonym temperamencie, które jednocześnie emanuje energią i radością życia. Jest niezwykle oddany swojej rodzinie, okazując im dużo czułości i lubiąc brać udział we wszelkich domowych aktywnościach. Szybko uczy się nowych komend i z zapałem wykonuje polecenia, choć bywa też niezależny w myśleniu, co wymaga od właściciela konsekwencji w szkoleniu. To odważny, czujny i rozsądny pies, doskonale pływający i nurkujący, co odzwierciedla jego pierwotne przeznaczenie. Jest odporny na zmęczenie, pełen przygody i aktywny, potrzebujący stałej stymulacji zarówno fizycznej, jak i umysłowej. Wobec dzieci zazwyczaj wykazuje cierpliwość i delikatność, a z innymi zwierzętami domowymi potrafi żyć w zgodzie, zwłaszcza gdy jest odpowiednio wcześnie socjalizowany. Na swoim terenie potrafi pełnić funkcję stróża, sygnalizując obecność obcych, ale generalnie jest przyjazny lub początkowo nieco zdystansowany wobec nieznajomych.

Portugalski Pies Wodny jest generalnie rasą o dobrym zdrowiu i uważa się go za wytrzymałego. Niemniej jednak, jak w przypadku wielu ras, mogą występować pewne genetyczne predyspozycje do schorzeń, na które odpowiedzialni hodowcy testują swoje zwierzęta. Do najczęściej występujących problemów zdrowotnych należą dysplazja stawu biodrowego oraz choroby oczu, takie jak zaćma i postępujący zanik siatkówki (PRA). Na PRA dostępne są testy genetyczne, które pozwalają hodowcom eliminować chore osobniki z hodowli i świadomie dobierać pary, aby minimalizować ryzyko przekazania choroby potomstwu. Rzadziej, choć zdarza się, występuje kardiomiopatia młodzieńcza, a w populacji amerykańskiej odnotowano również pewne problemy z sercem. Portugalczyki mają tendencję do łakomstwa, co czyni je podatnymi na nadwagę, jeśli nie kontroluje się ich diety i nie zapewnia odpowiedniej dawki ruchu. Regularne kontrole weterynaryjne, dbałość o higienę uszu (ze względu na obfitą sierść w kanale słuchowym) oraz zębów, są kluczowe dla utrzymania psa w dobrej kondycji przez całe życie.

Odżywianie Portugalskiego Psa Wodnego powinno opierać się na wysokiej jakości karmie, dostosowanej do jego wieku, poziomu aktywności oraz indywidualnych potrzeb. Ze względu na wrodzone łakomstwo, właściciel musi ściśle kontrolować dzienną porcję karmy i unikać przekarmiania, aby zapobiec nadwadze. Otyłość może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, w tym obciążeń stawów. Zarówno gotowe karmy komercyjne (suche lub mokre), jak i dieta przygotowywana w domu pod nadzorem weterynarza, mogą być odpowiednie, pod warunkiem, że są zbilansowane i dostarczają wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Portugalczyki zazwyczaj nie mają specjalnych wymagań żywieniowych ani skłonności do alergii pokarmowych, ale zawsze należy obserwować reakcje psa na nową karmę. Przysmaki mogą być cennym narzędziem w szkoleniu, ale powinny być podawane z umiarem. Niezwykle ważny jest stały dostęp do świeżej i czystej wody.

Jego gęsta, obfita sierść, pozbawiona podszerstka i uważana za hipoalergiczną, wymaga jednak systematycznej i gruntownej pielęgnacji, aby zachować zdrowy wygląd i uniknąć sfilcowania. Należy go czesać i szczotkować przynajmniej raz w tygodniu, zwracając szczególną uwagę na miejsca narażone na kołtunienie. Kąpiele zalecane są co dwa miesiące, choć w przypadku częstego pływania w czystych zbiornikach wodnych można je ograniczyć. Brak regularnej pielęgnacji szybko prowadzi do filcowania się sierści, co jest bolesne dla psa i trudne do usunięcia. Istnieją dwie uznane formy strzyżenia: tzw. "na lwa", gdzie sierść na tylnej części tułowia, zadzie i tylnych kończynach jest krótko przycinana, z pozostawieniem kępki na końcu ogona oraz dłuższej sierści na przodzie ciała i głowie; oraz strzyżenie "na retrievera", gdzie cała sierść jest równomiernie skrócona do długości około 2,5 cm. Niestrzyżona sierść, zwłaszcza w okolicach głowy i oczu, wymaga regularnego podcinania. Pies tej rasy, ze względu na długi włos, może przynosić do domu sporo błota i śmieci po aktywnościach na świeżym powietrzu. Mimo że Portugalczyki nie linieją intensywnie w sposób typowy dla ras z podszerstkiem, to wymieniają włos stopniowo przez cały rok, a martwe włosy pozostają w okrywie, co jest kolejnym powodem do regularnego czesania.

Portugalski Pies Wodny to rasa niezwykle aktywna, atletyczna i pełna energii, której zapotrzebowanie na ruch jest bardzo wysokie. Nie jest to pies kanapowy i wymaga codziennych, intensywnych ćwiczeń, aby pozostać zdrowym i szczęśliwym. Długie spacery to absolutne minimum, ale pies ten będzie znacznie bardziej zadowolony z możliwości biegania, aportowania, a przede wszystkim pływania. Uwielbia wszelkie aktywności w wodzie i często wystarczy mu rzucenie patyczka do jeziora, aby spędzić wspaniałe chwile. Portugalczyki doskonale sprawdzają się w różnego rodzaju sportach kynologicznych, takich jak agility, posłuszeństwo, tropienie, rally-obedience czy dock diving. Aktywny tryb życia jest dla nich niezbędny, a zaniedbanie tej potrzeby może prowadzić do frustracji, nudy i destrukcyjnych zachowań w domu. Właściciel Portugalskiego Psa Wodnego powinien być osobą aktywną, gotową poświęcić czas na wspólne ćwiczenia i zabawy, w tym wyprawy rowerowe czy żeglarskie.

Portugalski Pies Wodny jest psem wyjątkowo inteligentnym i chętnie współpracującym z człowiekiem, co sprawia, że jest bardzo podatny na szkolenie. Reaguje znakomicie na pozytywne metody wzmacniania i szybko przyswaja nowe komendy. Jednak jego inteligencja wiąże się również z potrzebą stałej stymulacji umysłowej oraz tendencją do niezależnego myślenia, co czasami może stanowić wyzwanie dla właściciela. Szkolenie powinno rozpocząć się już w wieku szczenięcym i być konsekwentne, ale zawsze prowadzone w sposób łagodny i motywujący. Portugalski Pies Wodny bardzo silnie przywiązuje się do swojego przewodnika i z entuzjazmem reaguje na wszelkie formy interakcji z ludźmi. Wczesna i szeroka socjalizacja z różnymi osobami, miejscami i innymi psami jest kluczowa dla wychowania zrównoważonego i pewnego siebie dorosłego psa. Choć generalnie jest dobrym psem dla rodzin z dziećmi, jego duża energia i wylewność mogą być czasem zbyt intensywne dla bardzo małych dzieci, dlatego zawsze zalecany jest nadzór.

Portugalski Pies Wodny zyskał znaczną rozpoznawalność na scenie filmowej i medialnej dzięki swojej roli w życiu publicznym. Najbardziej znane są psy rodziny prezydenta Baracka Obamy, Bo i Sunny, które stały się swego rodzaju "gwiazdami" Białego Domu, regularnie pojawiającymi się w wiadomościach i na fotografiach. Ich obecność przyczyniła się do wzrostu popularności rasy na całym świecie. Wcześniej rasa była już ceniona przez prominentne osoby, jak na przykład senator Edward Kennedy, który posiadał kilka Portugalskich Psów Wodnych, w tym psa o imieniu Splash. Splash stał się tak znany, że nawet "narratorował" książkę dla dzieci autorstwa senatora, zatytułowaną "My Senator and Me: A Dogs-Eye View of Washington, D.C.", opisując życie polityka z perspektywy swojego czworonożnego towarzysza. Choć Portugalski Pies Wodny nie jest rasą, która masowo pojawia się w hollywoodzkich produkcjach fabularnych, jego obecność w mediach, zwłaszcza w kontekście rodziny prezydenckiej i książek, utrwaliła jego wizerunek jako inteligentnego, wiernego i uroczego towarzysza.];