Historia pirenejskiego psa górskiego sięga tysiącleci wstecz, a jego korzenie leżą w surowym regionie Pirenejów, górskiego pasma na granicy Francji i Hiszpanii. Archeologiczne dowody, w tym skamieniałości z epoki brązu (około 1800-1000 p.n.e.), wskazują na obecność przodków tej rasy w tym rejonie. Uważa się, że te potężne psy przybyły do Europy wraz z migracjami ludów z Azji Mniejszej lub Syberii. Początkowo były wykorzystywane głównie przez pasterzy do ochrony stad owiec, kóz i bydła przed drapieżnikami takimi jak wilki i niedźwiedzie. Ich rola wymagała od nich niezależności, odwagi i samodzielności w podejmowaniu decyzji, co ukształtowało ich charakter. W średniowieczu, już w XIV wieku, psy te służyły jako strażnicy zamków w południowej Francji, o czym wspomina Gaston Phoebus. W XVII wieku pirenejczyki zyskały uznanie na dworze królewskim Ludwika XIV, który w 1675 roku nadał im tytuł "Królewskiego Psa Francji", co podniosło ich status. Mimo to, nadal pełniły swoją pierwotną rolę wśród chłopów. W XIX wieku, wraz ze spadkiem zagrożenia ze strony drapieżników i niekontrolowanym sprzedawaniem psów turystom, populacja rasy zaczęła spadać. W odpowiedzi na to, pod koniec XIX i na początku XX wieku powstały pierwsze kluby rasy we Francji, a w 1923 roku Réunion des Amateurs de Chiens des Pyrénées zarejestrowało pierwszy oficjalny wzorzec. Rasa odegrała także rolę w tworzeniu innych ras, między innymi nowofundlanda, po tym, jak baskijscy rybacy zabrali ją na Nową Fundlandię w 1662 roku. W 1824 roku pierwsze osobniki trafiły do Stanów Zjednoczonych, a później rasa zyskała popularność także w Wielkiej Brytanii. Podczas obu wojen światowych pirenejskie psy górskie były wykorzystywane w górach jako psy pociągowe do transportu artylerii. Ich odnowienie po wojnie jest w dużej mierze zasługą Bernarda Senac-Lagrange"a. Do Polski pierwsze pirenejczyki trafiły w latach 90. XX wieku.

Pirenejski pies górski charakteryzuje się spokojnym, zrównoważonym i cierpliwym usposobieniem, co czyni go wspaniałym towarzyszem rodziny. Jest niezwykle czujny i inteligentny, zdolny do samodzielnego podejmowania decyzji, co wynika z jego historycznej roli psa pasterskiego, który musiał działać niezależnie. Wobec swojej rodziny jest bardzo przywiązany, czuły i opiekuńczy, zwłaszcza w stosunku do dzieci i innych zwierząt domowych. Wobec obcych zachowuje dystans i pewną nieufność, jednak bez nieuzasadnionej agresji. Jego wrodzona niezależność i silna osobowość wymagają od właściciela konsekwencji, stanowczości i cierpliwości w szkoleniu.

Pirenejski pies górski uchodzi za rasę generalnie zdrową i odporną, zwłaszcza na niskie temperatury, dzięki swojej gęstej sierści. Niemniej jednak, jak wiele ras dużych i olbrzymich, jest predysponowany do pewnych schorzeń. Najczęściej występujące problemy zdrowotne to dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, dlatego kluczowe jest monitorowanie rozwoju kośćca u szczeniąt oraz upewnienie się, że rodzice szczeniąt posiadają odpowiednie badania. Rasa ta jest również narażona na skręt żołądka (GDV), stanowiący zagrożenie życia, co jest typowe dla psów o głębokiej klatce piersiowej. Wśród innych potencjalnych problemów zdrowotnych wymienia się polineuropatię z porażeniem krtani, zespół Wobblera, a także patellar luxation i niektóre rodzaje nowotworów. Oklapnięte uszy wymagają regularnej kontroli, gdyż są podatne na infekcje. Całkowicie białe psy mogą być bardziej narażone na głuchotę. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają testy w kierunku tych schorzeń, by minimalizować ryzyko ich wystąpienia. Należy również pamiętać o wrażliwości na wysokie temperatury, w których pies potrzebuje schronienia i stałego dostępu do wody.

Pirenejski pies górski, mimo swoich imponujących rozmiarów, nie zawsze jest wielkim żarłokiem, a niektórzy właściciele zauważają, że zadowala się stosunkowo niewielkimi porcjami. Kluczowe jest podawanie wysokiej jakości karmy suchej, dostosowanej do potrzeb psów ras dużych, o umiarkowanej zawartości białka. Ze względu na głęboką klatkę piersiową i skłonność do skrętu żołądka, dzienna dawka pokarmu powinna być podzielona na co najmniej dwa, a najlepiej trzy mniejsze posiłki. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego bezpośrednio przed i po jedzeniu. Szczenięta wymagają specjalistycznej karmy dla ras olbrzymich, aby zapewnić im zrównoważony wzrost i zmniejszyć ryzyko dysplazji stawów. Choć rasa generalnie nie jest szczególnie wrażliwa na konkretne rodzaje karmy czy alergiczna, indywidualne potrzeby mogą wymagać specjalistycznej diety.

Sierść pirenejskiego psa górskiego jest obfita, dwuwarstwowa i, co ciekawe, w pewnym stopniu samoczyszcząca się oraz odporna na brud i plątanie. Składa się z długiej, gęstej okrywy włosowej i miękkiego, wełnistego podszerstka. Mimo to, rasa wymaga regularnej pielęgnacji, aby utrzymać ją w dobrej kondycji. Zaleca się dokładne szczotkowanie raz w tygodniu przy użyciu szczotki drucianej lub pudlówki, co pomoże usunąć martwe włosy i zapobiec kołtunieniu. W okresach linienia, które ma miejsce dwa razy do roku (szczególnie wiosną), intensywność linienia wzrasta znacząco - niektórzy właściciele opisują to jako "burzę śnieżną" - i wtedy konieczne jest częstsze, nawet codzienne szczotkowanie. Kąpiele nie są zalecane zbyt często, gdyż mogą naruszyć naturalną ochronę sierści. Należy regularnie kontrolować i czyścić oklapnięte uszy, aby zapobiec infekcjom. Konieczne jest także regularne przycinanie pazurów, zwłaszcza wilczych pazurów na tylnych łapach, które są cechą charakterystyczną rasy i wymagają szczególnej uwagi. Higiena jamy ustnej poprzez częste szczotkowanie zębów również jest ważna.

Pirenejski pies górski, wbrew pozorom, nie należy do ras o bardzo wysokim zapotrzebowaniu na intensywny ruch. Jego pierwotna rola jako stróża stad polegała na patrolowaniu terytorium i oszczędzaniu energii na wypadek zagrożenia. Dorosły pies zadowoli się umiarkowaną dawką aktywności, taką jak codzienne, dłuższe spacery, podczas których może eksplorować otoczenie. Ceni sobie możliwość spokojnego obserwowania terenu z wyznaczonego punktu. Nie jest typem psa, który potrzebuje intensywnego biegania czy aportowania przez długie godziny. Niemniej jednak, lubi spędzać czas na świeżym powietrzu i chętnie uczestniczy w rodzinnych wędrówkach. Po zakończeniu okresu wzrostu może być również zaangażowany w aktywności takie jak canicross czy ciągnięcie zaprzęgu, ale nie są to dla niego codzienne wymogi. Ważniejsze jest zapewnienie mu przestrzeni do swobodnego przemieszczania się i pilnowania, a nie forsownych treningów.

Szkolenie pirenejskiego psa górskiego wymaga cierpliwości, konsekwencji i głębokiego zrozumienia specyfiki tej rasy. Psy te zostały wyhodowane do samodzielnego działania i podejmowania decyzji, co przekłada się na ich niezależny charakter i tendencję do "myślenia za siebie". Choć są bardzo inteligentne, mogą okazywać obojętność wobec tradycyjnych ćwiczeń posłuszeństwa, uznając je za bezcelowe i szybko się nudząc. Nie należy oczekiwać bezwarunkowego posłuszeństwa typowego dla ras pracujących. Kluczowe jest budowanie relacji opartej na wzajemnym zaufaniu i szacunku, gdzie właściciel jest postrzegany jako sprawiedliwy i kochający autorytet. Szkolenie powinno być rozpoczęte wcześnie, najlepiej już w okresie szczenięcym, z naciskiem na wczesną socjalizację z różnymi ludźmi, zwierzętami i środowiskami. Pozytywne metody wzmacniania są najskuteczniejsze, unikanie twardych, opartych na przymusie technik. Pirenejski pies górski jest mądry i potrafi uczyć się szybko, jeśli widzi sens w zadaniu, ale jego upór i niezależność wymagają doświadczonego przewodnika. Nauka podstawowych komend, chodzenia na smyczy i przywołania jest fundamentem, a zaangażowanie w zajęcia, które stymulują jego umysł (np. nosework czy praca z owcami, jeśli jest dostępna), może pomóc w utrzymaniu jego uwagi.

Pirenejski pies górski zyskał globalną sławę dzięki roli Belli, głównej bohaterki serii książek Cécile Aubry oraz adaptacji filmowych i serialowych "Bella i Sebastian". Pierwszy serial powstał w latach 1965-1970 i był emitowany także w polskiej telewizji. W 2013 roku powstał film fabularny oparty na tej historii, a w 2015 roku ukazała się jego kontynuacja, "Bella i Sebastian 2". Rasa ta, dzięki swojemu majestatycznemu wyglądowi i łagodnemu usposobieniu, doskonale sprawdziła się w kreowaniu wizerunku oddanego i odważnego towarzysza przygód.];