Historia bolończyka jest bogata i sięga czasów starożytnego Rzymu, gdzie małe psy do towarzystwa, protoplaści bolończyków i maltańczyków, były znane jako *canes melitenses*. Ich obecność na dworach europejskich jest udokumentowana od wczesnego średniowiecza. W okresie renesansu bolończyk zyskał ogromną popularność we Włoszech, zwłaszcza w Bolonii, od której prawdopodobnie wziął swoją nazwę. Był cenionym symbolem statusu i często wręczano go jako wartościowy prezent między rodami szlacheckimi i koronowanymi głowami. Florencki książę Cosimo di Medici w XV wieku ofiarował osiem tych piesków belgijskiej arystokracji. Król Hiszpanii Filip II w XVI wieku uznał dwa podarowane mu bolończyki za "królewski podarunek". Rasa była ulubieńcem wielu historycznych postaci, w tym carycy Katarzyny II. Bolończyki pojawiały się na płótnach słynnych malarzy, takich jak Tycjan, Goya czy Pieter Brueghel Starszy. Przez stulecia rasa cieszyła się niezmienną popularnością, lecz pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, wraz ze wzrostem popularności innych małych psów, takich jak pudel, bolończyk zaczął tracić na znaczeniu i groziło mu wyginięcie. Na szczęście, dzięki wysiłkom kilku pasjonatów, zwłaszcza we Włoszech, rasa została odrestaurowana i przywrócona do dawnej świetności, choć nadal pozostaje mniej rozpowszechniona niż jej kuzyni. Do Anglii rasa została sprowadzona w 1990 roku przez Liz Stannard.

Bolończyk to pies o wyjątkowo zrównoważonym i łagodnym temperamencie, co czyni go doskonałym towarzyszem. Jest niezwykle czuły i oddany swojej rodzinie, dążąc do stałej bliskości z opiekunem i często określany jako "pieszczoch do potęgi n". Mimo, że generalnie jest spokojny i niezbyt aktywny, cechuje go radość życia i chęć do zabawy, co potrafi rozbawić nawet największych ponuraków. To inteligentny i bystry pies, który chętnie uczy się nowych rzeczy. Wobec obcych może być początkowo nieco powściągliwy i nieufny, ale szybko przekonuje się do gości, jeśli ci traktują go z życzliwością. Jest czujny i może szczekaniem alarmować o nadejściu obcych lub dźwięku dzwonka, jednak nie posiada silnego instynktu stróżującego. Bolończyki dobrze dogadują się z innymi psami i innymi domowymi zwierzętami, ponieważ są pozbawione instynktu łowieckiego. Ich duża wrażliwość sprawia, że źle znoszą krzyk i złość, a także długotrwałą samotność, co może prowadzić do lęku separacyjnego.

Bolończyki uchodzą za rasę generalnie zdrową i długowieczną, jednak, jak większość psów, są predysponowane do pewnych schorzeń. Najczęściej występujące problemy zdrowotne to choroby układu kostno-stawowego, takie jak zwichnięcie rzepki kolanowej (luxating patellas) oraz choroba Legga-Calvego-Perthesa. Sporadycznie mogą pojawić się dolegliwości okulistyczne, w tym dwurzędowość rzęs, oraz zespół drżenia białych psów (white shaker syndrome), który objawia się powtarzającymi się napadami drżenia. Ze względu na słabą wentylację uszu, bolończyki mogą być podatne na infekcje uszne. Podobnie jak u wielu małych ras, istnieje tendencja do odkładania się kamienia nazębnego, co wymaga regularnej higieny jamy ustnej. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania przesiewowe w celu eliminacji chorób genetycznych w swoich liniach hodowlanych, co przyczynia się do poprawy ogólnego stanu zdrowia rasy.

Bolończyk nie należy do psów wybrednych i zazwyczaj ma dobry apetyt, co wymaga od opiekuna czujności, aby nie doprowadzić do nadwagi - rasa ma tendencję do tycia. Podstawą diety powinna być wysokiej jakości karma komercyjna (sucha lub mokra), dostosowana do wieku psa (szczeniak, dorosły, senior), jego poziomu aktywności oraz ewentualnych specyficznych potrzeb zdrowotnych. W przypadku wyboru diety domowej, takiej jak gotowana lub BARF, kluczowa jest konsultacja z weterynarzem w celu zapewnienia odpowiedniego zbilansowania i suplementacji. Dzienna porcja karmy powinna być podzielona na co najmniej dwa, a najlepiej trzy mniejsze posiłki podawane o stałych porach. Smakołyki mogą być używane jako pomoc w szkoleniu, ale należy pamiętać, że ich nadmiar szybko przyczynia się do przyrostu wagi. Należy zawsze zapewnić psu stały dostęp do świeżej, czystej wody.

Sierść bolończyka jest jego znakiem rozpoznawczym - długa, puszysta, lokowata i śnieżnobiała, przypominająca bawełnę. Nie linieje intensywnie, co czyni go dobrym wyborem dla osób z łagodnymi alergiami, jednak wymaga codziennej i starannej pielęgnacji. Regularne, krótkie sesje szczotkowania (około 5 minut dziennie) są niezbędne, aby zapobiec tworzeniu się kołtunów. W przeciwnym razie sierść szybko się sfilcuje, a jej rozczesanie będzie bolesne i czasochłonne. Bolończyk wymaga również regularnych kąpieli - co tydzień lub dwa razy w miesiącu, w zależności od trybu życia i długości sierści. Wielu właścicieli decyduje się na regularne strzyżenie psa na krótszą długość (około 2,5 cm), co znacznie ułatwia utrzymanie sierści. Niezależnie od długości, włosy wokół oczu powinny być przycinane dla higieny i komfortu. Do pielęgnacji białej szaty należy używać wysokiej jakości kosmetyków przeznaczonych dla białych psów, które nie zawierają składników mogących powodować zażółcenie (np. olejku norkowego). Akcesoria do czesania (szczotki, grzebienie) również powinny być wysokiej jakości, aby nie brudziły sierści. Powszechnym problemem są brunatne zacieki łzowe pod oczami, które wymagają codziennego przemywania specjalnymi preparatami. Regularnej kontroli wymagają również uszy, które ze względu na swój kształt i długą sierść są słabo wentylowane i podatne na infekcje. Ważna jest także codzienna higiena jamy ustnej (szczotkowanie zębów) oraz regularne przycinanie pazurów.

Bolończyk to pies o umiarkowanym, a nawet niskim zapotrzebowaniu na ruch, co czyni go doskonałym psem do mieszkania. Nie jest to sportowiec i nie wymaga intensywnych, długich treningów. Wystarczą mu codzienne, umiarkowane spacery, które pozwolą mu zaspokoić potrzebę eksploracji i wyjścia na zewnątrz. Bolończyk chętnie uczestniczy w zabawach w domu - aportowanie piłki, zabawa w chowanego czy nauka nowych sztuczek to doskonałe aktywności umysłowe i fizyczne, które zaspokoją jego potrzebę interakcji z opiekunem. Jest to pies wesoły i skory do zabawy, ceni sobie wspólnie spędzony czas. Mimo braku predyspozycji do sportów wyczynowych, może czerpać radość z rekreacyjnych zajęć, takich jak rally-o czy nosework, które łączą ruch z wyzwaniem intelektualnym. Bolończyk świetnie odnajdzie się u boku osób starszych czy mniej aktywnych, pod warunkiem, że otrzyma dawkę codziennej uwagi i krótkich wyjść.

Bolończyk to pies inteligentny, bystry i posłuszny, co sprawia, że jest bardzo podatny na szkolenie i łatwy do ułożenia nawet dla początkujących właścicieli. Kluczem do sukcesu jest konsekwencja oraz stosowanie wyłącznie pozytywnych metod szkoleniowych, opartych na nagradzaniu i pochwałach. Bolończyki są wrażliwe i bardzo źle znoszą krzyk czy surowe traktowanie, co może prowadzić do ich wycofania lub lękliwości. Niezwykle ważna jest wczesna i prawidłowa socjalizacja szczeniaka. Powinien mieć regularny kontakt z różnymi ludźmi, dźwiękami i innymi psami, aby wyrosnąć na pewnego siebie i zrównoważonego dorosłego psa. Błędem, którego należy unikać, jest ciągłe branie psa na ręce na widok innych czworonogów, co może wzmocnić w nim poczucie niepewności. Ze względu na silne przywiązanie do właściciela, bolończyki mogą cierpieć na lęk separacyjny, dlatego od małego należy uczyć je spokojnego znoszenia krótkiej samotności. Treningi powinny być urozmaicone, aby wykorzystać ich pomysłowość i uniknąć nudy. Traktowanie bolończyka jak pełnoprawnego psa, a nie delikatnej zabawki, jest kluczowe dla jego prawidłowego rozwoju psychicznego i zapobiegania tzw. "syndromowi małego psa".

Bolończyk, choć nie jest psem często pojawiającym się na srebrnym ekranie jako główna gwiazda filmowa, ma bogatą historię w sztuce. Jego wizerunek wielokrotnie uwieczniano w malarstwie renesansowym i barokowym, gdzie towarzyszył arystokratom i władcom na portretach, podkreślając ich status i miłość do zwierząt. Można go podziwiać na obrazach Tycjana, Goi czy Pietera Brueghela Starszego, a także w słynnych dziełach, takich jak "Zaślubiny Arnolfinich" Jana van Eycka. Mimo braku kariery kinowej, jego urok i historyczne znaczenie w sztuce czynią go psem o niezwykłym dziedzictwie kulturowym.];