Historia Polskiego Owczarka Podhalańskiego jest głęboko spleciona z dziejami pasterstwa w Tatrach i na Podhalu. Jego korzenie sięgają prawdopodobnie azjatyckich molosów, w tym doga tybetańskiego, które wraz z ludami pasterskimi, głównie wołoskimi, przybyły wzdłuż Karpat w XIV i XV wieku. Psy te, zwane przez miejscową ludność ,,liptakami", były niezastąpionymi stróżami stad owiec i dobytku przed drapieżnikami takimi jak wilki i niedźwiedzie, a także przed rabusiami. Ich białe umaszczenie było cenione, ponieważ pozwalało odróżnić psa od dzikich zwierząt w trudnych warunkach górskich. Na początku XX wieku, wraz z rozwojem turystyki, podhalany zaczęły być dostrzegane i podziwiane przez szersze grono ludzi, stając się częścią lokalnego folkloru. W okresie międzywojennym, Korpus Ochrony Pogranicza podjął pierwsze próby planowej hodowli, doceniając ich odporność i chęć do pracy. W 1937 roku zorganizowano pierwszą wystawę rasy w Zakopanem, a w 1938 roku opracowano pierwszy wzorzec. Po zawierusze wojennej, odtworzeniem i ujednoliceniem rasy zajęli się polscy kynolodzy, a w 1954 roku krakowski oddział Związku Kynologicznego w Polsce, pod przewodnictwem dra wet. Henryka Derezińskiego, zorganizował przegląd ponad 100 osobników, co dało podstawy do dalszej hodowli. Ostateczne uznanie przez FCI nastąpiło w 1967 roku, cementując status Polskiego Owczarka Podhalańskiego jako cennej i unikalnej rasy.

Polski Owczarek Podhalański to pies o umiarkowanym, spokojnym i zrównoważonym temperamencie. Jest inteligentny i bardzo czujny, a jego naturę cechuje duża niezależność. Mocno przywiązuje się do swojej rodziny i terytorium, wykazując wobec bliskich niezwykłą czułość i opiekuńczość. Wobec obcych jest zazwyczaj nieufny i zdystansowany, ale nie agresywny bez wyraźnego powodu. Posiada silny instynkt stróżowania, który objawia się spokojną obserwacją i interwencją tylko w momencie rzeczywistego zagrożenia. Jego zaradność i opanowanie sprawiają, że jest godnym zaufania obrońcą.

Polski Owczarek Podhalański jest generalnie rasą zdrową i odporną, dobrze przystosowaną do surowych warunków. Jak w przypadku wielu dużych ras, istnieje jednak predyspozycja do pewnych schorzeń. Najczęściej występujące problemy zdrowotne to dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, dlatego ważne są badania przesiewowe u hodowców. Mogą również pojawić się wady powiek, takie jak entropium (podwinięcie) lub ektropium (wywinięcie). Rasa jest też narażona na rozszerzenie i skręt żołądka, wymagające natychmiastowej interwencji weterynaryjnej, oraz na nawracające infekcje uszu, zwłaszcza jeśli nie są regularnie kontrolowane i czyszczone. Odpowiednia dieta, kontrolowana aktywność fizyczna (szczególnie w okresie wzrostu) oraz regularne wizyty u weterynarza są kluczowe dla utrzymania podhalana w dobrej kondycji przez całe życie.

Polski Owczarek Podhalański nie jest psem wybrednym i ma zazwyczaj dobry apetyt. Ze względu na jego wielkość i historię pracy, organizm podhalana potrafi efektywnie wykorzystywać dostarczany pokarm. Kluczowe jest zapewnienie mu wysokiej jakości karmy, zbilansowanej pod względem zawartości białka i tłuszczu, odpowiedniej dla psów dużych ras. Dzienna porcja pokarmu powinna być podzielona na co najmniej dwa posiłki, aby zminimalizować ryzyko skrętu żołądka. Po jedzeniu należy zapewnić psu około godziny spokoju, bez intensywnej aktywności fizycznej. Choć rasa nie jest z natury alergiczna, zawsze należy obserwować reakcje psa na karmę i w razie potrzeby skonsultować się z weterynarzem w celu dopasowania diety.

Pielęgnacja Polskiego Owczarka Podhalańskiego, pomimo jego obfitej sierści, nie jest nadmiernie kłopotliwa. Jego dwuwarstwowa szata, składająca się z długiego włosa okrywowego i gęstego podszerstka, jest samoczyszcząca - nie przemaka łatwo, szybko wysycha i nie zatrzymuje brudu. Regularne, cotygodniowe szczotkowanie jest jednak niezbędne, aby usunąć martwe włosy i zapobiec kołtunieniu, szczególnie za uszami i na tzw. portkach. W okresie linienia, które występuje obficie, szczotkowanie powinno być codzienne. Kąpiele zalecane są rzadko, tylko gdy sierść jest bardzo brudna (maksymalnie dwa razy do roku), ponieważ zbyt częste mycie może naruszyć naturalną warstwę ochronną skóry i sierści. Należy również regularnie kontrolować uszy, oczy i pazury psa. Ze względu na dużą masę ciała, zaleca się zapewnienie podhalanowi dużego, najlepiej ortopedycznego posłania, które odciąży jego stawy.

Polski Owczarek Podhalański to pies o umiarkowanym zapotrzebowaniu na ruch, jednak nie należy mylić tego ze statycznością. Jest zwinny i wytrzymały, ale nie jest typem maratończyka ani psa do intensywnych sportów. Potrzebuje codziennych, długich i spokojnych spacerów, najlepiej poza terenem posesji, aby mógł eksplorować otoczenie i zachować równowagę psychiczną. Mimo że doceni możliwość swobodnego poruszania się po dużym, ogrodzonym ogrodzie, spacery w terenie są kluczowe dla jego prawidłowego rozwoju i socjalizacji. Należy unikać zbyt forsownych ćwiczeń, zwłaszcza w okresie wzrostu, aby chronić jego stawy. Podhalan nie jest zazwyczaj psem chętnie aportującym czy biegającym za patykiem w nieskończoność, preferuje raczej obserwację otoczenia i spokojne towarzyszenie opiekunowi.

Polski Owczarek Podhalański to pies inteligentny, ale jednocześnie niezależny i posiadający silną osobowość, co wymaga od opiekuna konsekwencji, cierpliwości i zrozumienia psiej psychiki. Szkolenie powinno opierać się wyłącznie na metodach pozytywnych, wzmocnieniach i budowaniu silnej więzi z przewodnikiem. Rozpoczynać należy je już od wczesnego szczenięctwa, kładąc duży nacisk na wczesną i wszechstronną socjalizację. Szczenię podhalana powinno być zapoznawane z różnymi ludźmi, zwierzętami i sytuacjami, aby w dorosłym życiu było zrównoważone i pewne siebie, a nie lękliwe czy agresywne. Mimo że jest pojętny, jego niezależna natura może sprawić, że czasem będzie uparty i nie zawsze chętnie wykona polecenie, jeśli nie widzi w nim sensu. Zdecydowanie nie jest to pies dla osób, które preferują ślepe posłuszeństwo, ale dla tych, którzy cenią współpracę opartą na zaufaniu i wzajemnym szacunku.

Polski Owczarek Podhalański, choć jest rasą o niezwykłej urodzie i prezencji, nie zbudował znaczącej kariery w świecie filmu. Jego obecność na dużym ekranie jest raczej sporadyczna, a pies ten jest znacznie bardziej znany ze swojej roli użytkowej jako strażnik górskich stad oraz jako symbol regionu Podhala, niż z występów w kinie czy telewizji.];