Historia Psa Górskiego z Estrela jest głęboko osadzona w surowych krajobrazach gór Serra da Estrela w Portugalii, gdzie rasa ta rozwijała się od czasów niepamiętnych. Uważa się ją za jedną z najstarszych ras Półwyspu Iberyjskiego, choć jej dokładne pochodzenie pozostaje tajemnicą - spekuluje się, że jej przodkowie mogli przybyć na te tereny wraz z Rzymianami lub Wizygotami. Przez wieki psy te były niezastąpionymi towarzyszami pasterzy, strzegącymi stad przed drapieżnikami, takimi jak wilki, oraz przed złodziejami. Selekcja naturalna i świadoma praca hodowlana pasterzy przez setki lat kształtowały Estrelę, faworyzując osobniki o dużej sile, wytrzymałości, zwinności, głębokiej klatce piersiowej, mocnej szczęce oraz charakterystycznym, czujnym, ale lojalnym temperamencie. Ze względu na izolację regionu, rasa pozostawała mało znana poza Portugalią aż do początków XX wieku. W tym okresie podjęto pierwsze próby formalizacji i promocji rasy. Od 1908 do 1919 roku organizowano specjalne wystawy, tzw. "concursos", które miały na celu zachęcenie pasterzy do hodowli i przestrzegania standardów. W ramach tych konkursów psy oceniano również pod kątem ich umiejętności stróżowania. Pierwszy, wstępny standard rasy opublikowano w 1922 roku, odzwierciedlając funkcjonalne cechy najlepszych psów. Oficjalny standard, który uwzględniał już charakterystyczne cechy takie jak haczykowaty ogon i podwójne wilcze pazury, został spisany w 1933 roku. Po II wojnie światowej zainteresowanie rasą ponownie wzrosło, co doprowadziło do wznowienia corocznych "concursos". Pomimo rosnącej popularności odmiany długowłosej na wystawach, wielu psów pracujących nadal posiadało krótką sierść. Do dziś Pies Górski z Estrela pozostaje wierny swojemu dziedzictwu - wciąż pełni rolę psa stróżującego stad, a także jest wykorzystywany jako pies policyjny w Portugalii. Jego czujność, lojalność, inteligencja i instynkt opiekuńczy sprawiają, że jest również cenionym psem rodzinnym.

Pies Górski z Estrela to rasa o złożonym temperamencie, która łączy w sobie czujność i odwagę strażnika z głębokim przywiązaniem do rodziny. Jest inteligentny i spostrzegawczy, zawsze gotowy bronić swojego terytorium i bliskich. Wobec obcych bywa nieufny i zdystansowany, co jest cechą pożądaną u psa stróżującego. W stosunku do domowników okazuje się jednak łagodny, czuły i niezwykle lojalny. Szczególnie dobrze dogaduje się z dziećmi, wobec których wykazuje opiekuńczy instynkt, potrafiąc jednocześnie zachować dużą dozę cierpliwości. Jako szczeniak i w kontaktach z dobrze znanymi osobami może być bardzo zabawowy, jednak w domu potrafi zachowywać się spokojnie, pod warunkiem zapewnienia mu odpowiedniej dawki ruchu i stymulacji. Rasa ta wykazuje również pewną niezależność, typową dla psów pracujących samodzielnie w górach. Właściwa socjalizacja od wczesnych lat jest kluczowa, aby jego naturalna dominacja i instynkt obronny nie przerodziły się w agresję.

Pies Górski z Estrela jest generalnie rasą wytrzymałą i zdrową, co wynika z jej pierwotnego przeznaczenia i wiejskiego pochodzenia. Mimo to, jak każda rasa duża, może być predysponowany do pewnych problemów zdrowotnych. Najczęściej spotykaną dolegliwością, na którą należy zwrócić uwagę, jest dysplazja stawu biodrowego. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają testy genetyczne na swoich zwierzętach hodowlanych, aby minimalizować ryzyko wystąpienia tej choroby u szczeniąt. Regularne kontrole weterynaryjne, właściwa dieta i umiarkowany ruch w okresie wzrostu są kluczowe dla utrzymania psa w dobrej kondycji przez całe życie. Rasa ta dobrze znosi zarówno wysokie, jak i niskie temperatury, co świadczy o jej dużej odporności.

Odżywianie Psa Górskiego z Estrela powinno być dostosowane do jego rozmiaru, wieku, poziomu aktywności oraz ewentualnych indywidualnych potrzeb zdrowotnych. Jako duża rasa, wymaga karmy wysokiej jakości, przeznaczonej dla psów ras olbrzymich, która wspiera zdrowy rozwój kości i stawów. Ważne jest, aby dieta była zbilansowana i bogata w składniki odżywcze. W okresie szczenięcym konieczne jest odpowiednie żywienie, aby zapewnić prawidłowy, ale nie zbyt szybki wzrost, co może pomóc w zapobieganiu problemom stawowym. Psy tej rasy bywają łakome, co można wykorzystać w procesie szkolenia, oferując przysmaki jako nagrody. Konsultacja z lekarzem weterynarii lub hodowcą pomoże w ustaleniu optymalnej częstotliwości posiłków i najlepszego rodzaju karmy na każdym etapie życia psa. Zawsze należy zapewnić psu stały dostęp do świeżej i czystej wody.

Pies Górski z Estrela występuje w dwóch odmianach sierści: długowłosej i krótkowłosej. Obie charakteryzują się grubą, gęstą i dość twardą sierścią okrywową, przypominającą w dotyku kozią, z obfitym, miękkim podszerstkiem. Pielęgnacja nie jest nadmiernie skomplikowana, ale wymaga regularności. Niezależnie od długości sierści, zaleca się cotygodniowe szczotkowanie, aby usunąć martwe włosy, zapobiec kołtunieniu (szczególnie u odmiany długowłosej, gdzie włos jest dłuższy na szyi, udach i ogonie) oraz utrzymać sierść w dobrej kondycji. Rasa linieje w umiarkowanym stopniu. Kąpiele powinny odbywać się sporadycznie, gdy pies jest wyraźnie brudny. Oprócz pielęgnacji sierści, ważne jest regularne przycinanie silnych, szybko rosnących pazurów, aby zapobiec ich pękaniu i wrastaniu. Uszy należy regularnie sprawdzać pod kątem czystości i usuwać nadmiar woskowiny, by uniknąć infekcji. Systematyczne szczotkowanie zębów pomoże w utrzymaniu higieny jamy ustnej i zapobiegnie chorobom dziąseł.

Pies Górski z Estrela to rasa o umiarkowanym zapotrzebowaniu na ruch. Mimo swojej dużej postury, w domu potrafi zachowywać się spokojnie, o ile zapewniona zostanie mu odpowiednia dawka aktywności fizycznej i umysłowej na zewnątrz. Nie jest to pies kanapowy i zdecydowanie nie nadaje się do życia w mieszkaniu - potrzebuje przestrzeni, najlepiej domu z dużym, ogrodzonym ogrodem, gdzie będzie mógł swobodnie się poruszać i pełnić swoją rolę stróża. Codzienne, dłuższe spacery są konieczne, aby utrzymać go w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej. Chętnie angażuje się w zabawy z rodziną, zwłaszcza jako szczeniak. Jest aktywny i lubi biegać, ale nie wymaga intensywnego, wielogodzinnego wysiłku. Brak odpowiedniej stymulacji i aktywności może prowadzić do frustracji i zachowań destrukcyjnych w domu. Może czerpać radość z aktywności takich jak długie spacery po lesie, aportowanie czy uczestnictwo w psich sportach, takich jak agility czy obedience, które zapewniają zarówno ruch, jak i wyzwania umysłowe.

Pies Górski z Estrela jest inteligentnym i pojętnym psem, ale jego szkolenie wymaga konsekwencji, cierpliwości i doświadczonego przewodnika. Ze względu na wrodzoną niezależność i silny instynkt stróżujący, wczesna socjalizacja jest absolutnie kluczowa. Powinna ona rozpocząć się już w okresie szczenięcym i obejmować kontakty z różnymi ludźmi, zwierzętami i środowiskami. Szkolenie oparte na pozytywnym wzmocnieniu, nagradzaniu i budowaniu zaufania przyniesie najlepsze rezultaty. Pies ten jest dosyć posłuszny, ale nie należy oczekiwać bezwzględnego posłuszeństwa od molosa - ma swoje zdanie i może być uparty. Szybkie rozpoczęcie nauki podstawowych komend jest ważne, aby w pełni kontrolować psa o tak dużej masie i sile, zanim jego rozmiary staną się przeszkodą. Właściciele bez doświadczenia mogą mieć trudności z utrzymaniem kontroli nad tą rasą. Ze względu na swoją mądrość, Estrela lubi wyzwania umysłowe, co sprawia, że szkolenie może być dla niego również formą zabawy i stymulacji.

Pies Górski z Estrela, pomimo swojego imponującego wyglądu i rzadkości, nie zyskał dotychczas szerokiej rozpoznawalności w świecie kinematografii. Rasa ta, choć doskonale nadawałaby się do ról wymagających majestatycznych i odważnych psów, nie odnotowała znaczących ani głośnych występów w filmach fabularnych czy serialach telewizyjnych.];