Historia Cairn Terriera jest głęboko zakorzeniona w skalistych krajobrazach zachodniej Szkocji, zwłaszcza na wyspie Skye, gdzie przez stulecia psy te służyły jako niezastąpieni łowcy. Pierwotnie były znane pod ogólną nazwą "szkockich terierów" lub "krótkowłosych terierów ze Skye". Ich głównym zadaniem było wypłaszanie lisów, wydr, borsuków i gryzoni z kamiennych kopców (cairns), które służyły zwierzętom jako schronienie. Niewielki rozmiar, niezwykła odwaga i ciętość czyniły je idealnymi do tej trudnej pracy. Pisane źródła potwierdzające istnienie psów w tym typie pochodzą już z XVIII wieku, choć uważa się, że mogły istnieć nawet w XV wieku. W XVI wieku król Jakub VI Szkocki podarował kilka tych cennych "ziemnych terierów" królowi Francji. W drugiej połowie XIX wieku, wraz z rosnącym zainteresowaniem kynologią, nastąpiło rozróżnienie szkockich terierów na poszczególne rasy. Dopiero w 1910 roku miłośnicy rasy zaproponowali obecną nazwę Cairn Terrier, która została oficjalnie zarejestrowana przez angielski Kennel Club w 1912 roku, a w 1913 roku rasa została uznana przez American Kennel Club. Krzyżowanie Cairn Terriera z West Highland White Terrierem było dozwolone do początku lat 20. XX wieku, co wyjaśnia występowanie białego umaszczenia u niektórych wczesnych Cairnów, choć dziś jest ono uznawane za wadę. Rasa zyskała ogromną popularność dzięki roli psa Toto w filmowej adaptacji "Czarnoksiężnika z krainy Oz" z 1939 roku, gdzie zagrała suczka o imieniu Terry.

Cairn Terrier to pies o niezwykle pogodnym usposobieniu, pełen energii i nieustraszony. Jest czujny i chętny do działania, zawsze gotowy na nowe wyzwania i eksplorację otoczenia. Mimo swojej pewności siebie, nie przejawia agresji, a raczej ciekawość i towarzyskość. Silnie przywiązuje się do swojej rodziny, ceniąc bliskość i pieszczoty, jednak zachowuje również pewien poziom niezależności. Potrafi być uparty, co jest typowe dla terierów, ale jego inteligencja i chęć do nauki sprawiają, że odpowiednio zmotywowany potrafi szybko opanować nowe umiejętności.

Cairn Terrier to rasa generalnie zdrowa i długowieczna, a jej przedstawiciele często cieszą się doskonałą kondycją do późnej starości. Szorstka, dwuwarstwowa szata dobrze chroni je przed chłodem i wilgocią. Mimo to, jak w przypadku wielu ras, mogą występować predyspozycje do pewnych schorzeń. Należy do nich zwichnięcie rzepki, a także niektóre choroby oczu, takie jak postępujący zanik siatkówki (PRA), jaskra czy katarakta. Obserwuje się również tendencje do problemów kardiologicznych, szczególnie wady zastawki mitralnej, oraz schorzeń wątroby, w tym guzów. Rzadziej, ale mogą pojawić się torbielowatość nerek czy osteopatia czaszkowo-żuchwowa. Ważne jest regularne kontrolowanie uzębienia i usuwanie kamienia nazębnego, aby zapobiec chorobom dziąseł i zębów. Odpowiedzialni hodowcy badają swoje psy pod kątem dziedzicznych chorób, dążąc do zachowania zdrowia rasy.

Cairn Terrier ma zazwyczaj dobry apetyt i nie jest wybredny, jednak wykazuje skłonności do przybierania na wadze. Kluczowe jest zapewnienie mu wysokiej jakości karmy, dostosowanej do wieku, poziomu aktywności oraz ewentualnych indywidualnych potrzeb, takich jak alergie. Zarówno gotowe karmy komercyjne (suche lub mokre), jak i dieta przygotowywana w domu pod nadzorem weterynarza są odpowiednie. W przypadku karmy suchej łatwiej jest utrzymać czystość sierści na pysku psa. Ważne jest monitorowanie spożycia kalorii i unikanie przekarmiania, zwłaszcza smakołykami, które powinny stanowić tylko element szkoleniowy, a nie stałą część diety. Dzienną porcję pokarmu warto podzielić na dwa posiłki, aby wspomóc trawienie i zmniejszyć ryzyko skrętu żołądka, choć u tak małej rasy jest to mniej typowe. Należy również pamiętać o stałym dostępie do świeżej, czystej wody.

Pielęgnacja Cairn Terriera, choć niezbyt skomplikowana, wymaga regularności, aby utrzymać jego charakterystyczną szorstką sierść w dobrej kondycji i zapewnić jej odporność na warunki atmosferyczne. Sierść jest dwuwarstwowa - składa się z twardego i obfitego włosa okrywowego oraz krótkiego, miękkiego i gęstego podszerstka. Rasa ta nie linieje intensywnie, jeśli jest prawidłowo pielęgnowana, co oznacza przede wszystkim systematyczne trymowanie. Trymowanie, czyli usuwanie martwego włosa, powinno odbywać się co 2-3 miesiące, w zależności od szybkości odrastania sierści. Wykonuje się je palcami lub tępymi trymerami; ostre narzędzia mogą zniszczyć strukturę włosa. Czesanie raz na dwa tygodnie szczotką pudlówką i rzadkim grzebieniem jest wystarczające, aby usunąć luźne włosy bez naruszania podszerstka. Kąpiele, po trymowaniu lub w razie potrzeby, powinny być przeprowadzane z użyciem szamponów dla psów szorstkowłosych, które pomagają utrzymać twardość sierści. Po kąpieli psa należy dokładnie wysuszyć suszarką, modelując jednocześnie włosy. Regularne przycinanie pazurów jest kluczowe, ponieważ zbyt długie mogą powodować dyskomfort. Warto również wycinać włosy rosnące między opuszkami łap, co zapobiega wnoszeniu brudu i piasku do domu oraz utrzymuje higienę.

Cairn Terrier to pies o umiarkowanym, ale regularnym zapotrzebowaniu na ruch, który bardzo ceni sobie aktywność fizyczną na świeżym powietrzu. Mimo niewielkich rozmiarów, jest wytrzymały i pełen energii. Doskonale adaptuje się do różnych warunków życia - od mieszkania w bloku po dom z ogrodem - pod warunkiem, że ma zapewnione codzienne, aktywne spacery i możliwość wyładowania energii. Uwielbia biegać, buszować w zaroślach, a także aportować i bawić się rzucanymi patykami czy piłkami. Jego pierwotne przeznaczenie jako łowcy gryzoni sprawia, że ma silny instynkt kopania i pogoni za małymi zwierzętami, co należy brać pod uwagę podczas spacerów poza ogrodzonym terenem. Chętnie uczestniczy w psich sportach, takich jak agility, flyball, tropienie czy konkursy norowców, które stanowią idealne ujście dla jego energii fizycznej i umysłowej. Może bez problemu dotrzymać kroku biegaczowi czy rowerzyście, jednak młode psy nie powinny być forsowane.

Cairn Terrier jest psem inteligentnym, ale jednocześnie upartym i niezależnym, co jest typowe dla terierów. Z tego powodu szkolenie wymaga konsekwencji, cierpliwości i pozytywnego wzmocnienia. Rasa ta szybko się uczy, ale może testować granice swojego opiekuna. Kluczowe jest wczesne rozpoczęcie szkolenia i socjalizacji szczenięcia z różnymi ludźmi, psami i sytuacjami. Pomocne mogą okazać się zajęcia w psim przedszkolu. Cairny lubią wyzwania umysłowe i naukę nowych sztuczek, o ile jest ona prowadzona w formie zabawy i nie jest monotonna. Monotonne ćwiczenia szybko je nudzą, a krzykiem niczego się z nimi nie osiągnie. Ze względu na silny instynkt myśliwski, zwłaszcza w mieście, zawsze powinien być prowadzony na smyczy. Szczególną uwagę należy poświęcić ćwiczeniu przywołania i nagradzaniu psa za powroty, gdyż zwietrzenie ciekawego tropu może sprawić, że instynkt weźmie górę.

Cairn Terrier zyskał międzynarodową sławę dzięki roli Toto w kultowym filmie "Czarnoksiężnik z krainy Oz" z 1939 roku. Psia aktorka, suczka o imieniu Terry, stała się ikoną kina, a jej występ znacząco przyczynił się do popularyzacji rasy. Po sukcesie filmu, imię Terry zostało oficjalnie zmienione na Toto ze względu na jej słynną rolę.];