Historia owczarka szkockiego długowłosego, podobnie jak jego krótkowłosego kuzyna, sięga czasów starożytnych. Uważa się, że przodkowie tych psów przybyli na Wyspy Brytyjskie wraz z Rzymianami blisko 2000 lat temu. Tamtejsze psy pasterskie, słabo przystosowane do lokalnego klimatu, były krzyżowane z większymi i odporniejszymi czworonogami, co z czasem doprowadziło do wykształcenia się rasy rozpoznawalnej jako Collie. Nazwa "Collie" prawdopodobnie pochodzi od słowa "colley", oznaczającego rasę czarnych owiec, które te psy zaganiały. Pierwsze wzmianki o Collie pojawiają się około 1800 roku. Przełomowym momentem dla rasy okazała się druga połowa XIX wieku, kiedy to królowa Wiktoria, podczas swoich wizyt w szkockiej posiadłości Balmoral, zafascynowała się tymi eleganckimi psami. Jej miłość do Collie przyczyniła się do ich szybkiej popularyzacji wśród arystokracji i szerszej publiczności. Rasa była prezentowana na wystawach już od 1860 roku, a pierwszy oficjalny wzorzec rasy dla długowłosych i krótkowłosych Collie został opracowany w 1881 roku. W celu uzyskania bardziej wyrafinowanego wyglądu, Collie były krzyżowane z innymi rasami, takimi jak chart rosyjski borzoj (dla smukłości) czy seter irlandzki. W XX wieku owczarki szkockie zyskały status międzynarodowych gwiazd, głównie za sprawą książek Alberta Paysona Terhune"a o "Sunnybank Collies" oraz, co najważniejsze, powieści Erica Knighta "Lassie, wróć!" z 1940 roku. Sukces książki i późniejszych filmów oraz seriali telewizyjnych uczynił Lassie ikoną popkultury i synonimem idealnego psa rodzinnego, co na dekady ugruntowało pozycję Collie jako jednej z najbardziej rozpoznawalnych i uwielbianych ras na świecie. W Polsce pierwsze psy tej rasy pojawiły się w 1924 roku.

Owczarek szkocki długowłosy to pies o przyjaznym i łagodnym usposobieniu, wolny od nerwowości czy agresji. Jest niezwykle oddany swojej rodzinie, czuły i lojalny, z natury pogodny i aktywny. Charakteryzuje go wysoka inteligencja i wrażliwość, co sprawia, że doskonale adaptuje się do życia w rodzinie, w tym z dziećmi, z którymi obchodzi się z wyjątkową delikatnością. Choć z reguły odważny i pewny siebie, bywa nieco powściągliwy wobec obcych, co czyni go dobrym, choć nieagresywnym stróżem, zawsze gotowym ostrzec o niezwykłej sytuacji.

Owczarek szkocki długowłosy to generalnie rasa wytrzymała, o średniej długości życia wynoszącej 12-14 lat. Niemniej jednak, jak wiele ras, jest predysponowany do pewnych schorzeń genetycznych. Najważniejsze z nich to anomalia oka collie (CEA), dziedziczna choroba oczu, oraz postępujący zanik siatkówki (PRA), choć ten ostatni jest obecnie rzadziej spotykany dzięki testom genetycznym. Kolejnym istotnym problemem jest mutacja genu MDR1, która powoduje nadwrażliwość na niektóre leki, w tym iwermektynę (składnik niektórych preparatów przeciwpasożytniczych), niektóre antybiotyki czy środki stosowane do narkozy. Właściciele powinni zawsze informować weterynarza o tej wrażliwości. Collie mogą być również obciążone dysplazją stawów biodrowych, a także, podobnie jak inne psy o głębokiej klatce piersiowej, są narażone na ryzyko skrętu żołądka. Regularne kontrole weterynaryjne, w tym badania oczu, oraz odpowiednia profilaktyka pomagają w utrzymaniu psa w dobrym zdrowiu.

Odpowiednie żywienie jest kluczowe dla zdrowia, kondycji sierści i ogólnego samopoczucia owczarka szkockiego długowłosego. Zaleca się podawanie wysokiej jakości karmy, najlepiej z dużą zawartością mięsa, z ograniczoną ilością zbóż, a zwłaszcza unikając kukurydzy i soi, na które niektóre Collie mogą być wrażliwe lub alergiczne. W przypadku posiłków przygotowywanych w domu (gotowanych lub BARF), niezbędna jest odpowiednia suplementacja witaminowo-mineralna. Aby zminimalizować ryzyko skrętu żołądka, co jest typowym problemem dla ras o głębokiej klatce piersiowej, dzienną porcję karmy najlepiej podzielić na co najmniej dwa posiłki, a po jedzeniu zapewnić psu około 30 minut odpoczynku.

Sierść owczarka szkockiego długowłosego jest jego wizytówką, ale wymaga regularnej, choć niekoniecznie codziennej pielęgnacji. Pies posiada dwuwarstwową szatę: długi, prosty i szorstki włos okrywowy oraz miękki, gęsty podszerstek. Aby uniknąć kołtunów i filcowania, szczególnie za uszami i na łokciach, oraz utrzymać skórę w dobrej kondycji, zaleca się dokładne szczotkowanie raz w tygodniu, a w okresach linienia (zwłaszcza u suk po cieczce lub raz w roku u psów wysterylizowanych/wykastrowanych) częściej. Użycie włosianej szczotki sięgającej do skóry jest kluczowe. Kąpiele przeprowadza się w miarę potrzeb, gdy sierść jest bardzo brudna. Przed wystawami może być wymagane profesjonalne strzyżenie, ale na co dzień rasa nie wymaga skomplikowanego fryzjerstwa, a jedynie regularnego wyczesywania martwego włosa.

Owczarek szkocki długowłosy to pies o umiarkowanym poziomie energii, który docenia zarówno aktywność, jak i spokojne chwile z rodziną. Potrzebuje regularnych ćwiczeń, aby utrzymać dobrą kondycję fizyczną i psychiczną. Chociaż nie jest to rasa wymagająca ekstremalnego wysiłku, potrzebuje codziennych, dłuższych spacerów i możliwości swobodnego biegania, najlepiej na ogrodzonym terenie. Collie uwielbiają zabawy, chętnie aportują i angażują się w różnorodne aktywności, takie jak agility, obedience czy tropienie. Należy pamiętać, że są to psy nastawione na człowieka i nie powinny być pozostawiane same w ogrodzie na długie godziny, ponieważ nuda może prowadzić do nadmiernego szczekania. Idealny Collie jest gotowy do akcji, gdy nadchodzi czas na ruch, i potrafi się wyciszyć, gdy nadszedł czas na relaks.

Owczarek szkocki długowłosy to rasa bardzo inteligentna i wyjątkowo podatna na szkolenie, co sprawia, że jest dobrym wyborem nawet dla początkujących opiekunów. Psy te uwielbiają uczyć się i współpracować z człowiekiem, co wzmacnia więź z rodziną. Najlepiej reagują na pozytywne metody szkoleniowe, oparte na nagrodach i cierpliwości; nie tolerują ostrego traktowania ani monotonnych ćwiczeń. Wczesna socjalizacja szczeniąt jest niezwykle ważna, aby zapewnić im pewność siebie i dobre kontakty z ludźmi oraz innymi zwierzętami. Collie świetnie sprawdzają się w różnorodnych psich sportach, takich jak posłuszeństwo (obedience), agility, pasienie, a nawet barn hunt czy lure coursing. Są również doskonałymi psami terapeutycznymi i przewodnikami osób niewidomych.

Owczarek szkocki długowłosy zawdzięcza swoją globalną sławę i status ikony popkultury przede wszystkim postaci Lassie. Po raz pierwszy pojawiła się ona w powieści Erica Knighta "Lassie, wróć!" z 1940 roku, która opowiadała o niezwykłej więzi psa z chłopcem i jej odwadze w powrocie do domu. Książka szybko stała się bestsellerem, a już w 1943 roku MGM wyprodukowało film pod tym samym tytułem, z psem Palem w roli głównej Lassie. Sukces filmu był oszałamiający, co zapoczątkowało całą franczyzę, obejmującą kolejne filmy, seriale telewizyjne i kreskówki, które emitowane były przez dziesięciolecia. Lassie stała się symbolem lojalności, inteligencji i niezłomnego ducha, kształtując wizerunek Collie jako idealnego psa rodzinnego w wyobraźni milionów ludzi na całym świecie. Dzięki Lassie, Collie stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych i uwielbianych ras w historii kina i telewizji.];