Historia chińskiego grzywacza sięga zamierzchłych czasów, a jego precyzyjne pochodzenie jest owiane legendą. Uważa się, że przodkowie tej rasy, duże psy bezwłose, dotarli do Chin z Afryki, gdzie na przestrzeni pokoleń uległy miniaturyzacji. Już w czasach dynastii Han (około 206 p.n.e. - 220 n.e.) w Chinach istniały dwie odmiany grzywaczy: mniejsze, ,,świątynne", cenione jako stróże skarbca i ,,żywe termofory" ze względu na swoją ciepłą skórę, oraz większe, które były niestety wykorzystywane jako źródło pożywienia. Grzywacze stały się nieodłącznymi towarzyszami chińskich marynarzy, podróżując na statkach handlowych po całym świecie. Ich zadaniem było wówczas tępienie gryzoni, co przyniosło im miano ,,Chińskich Psów Okrętowych". Dzięki temu rozprzestrzeniły się po wielu portach, krzyżując się z lokalnymi rasami i tworząc regionalne warianty psów bezwłosych. W Europie pojawiły się wzmianki o nich już w połowie XIX wieku, a w Stanach Zjednoczonych zaczęto je wystawiać już w 1885 roku. Po okresie zapomnienia, ponowne zainteresowanie rasą rozkwitło w XX wieku, głównie za sprawą dziennikarki Idy Garrett i hodowczyni Debry Woods. Amerykański Chinese Crested Club powstał w 1979 roku, a rasa została uznana przez AKC w 1991 roku. FCI oficjalnie uznało grzywacza chińskiego w 1972 roku, natomiast w Polsce pierwsze osobniki pojawiły się pod koniec lat 80. XX wieku.

Chiński grzywacz to pies o pogodnym i zrównoważonym usposobieniu, charakteryzujący się dużą wrażliwością i inteligencją. Jest to zwierzę niezwykle wylewne w okazywaniu uczuć, silnie przywiązujące się do swojego opiekuna i potrzebujące stałego kontaktu z człowiekiem. Pozbawiony towarzystwa staje się nieszczęśliwy, a samotność może prowadzić u niego do lęku separacyjnego i destrukcyjnych zachowań. Grzywacz jest wesoły, żywiołowy i zawsze chętny do zabawy, często sam inicjuje interakcje. Choć bywa czujny i potrafi alarmować szczekaniem o nietypowych zdarzeniach w otoczeniu, nie jest typowym psem stróżującym ze względu na swoje niewielkie rozmiary. W stosunku do obcych osób może początkowo okazywać nieufność i rezerwę, co niektórzy interpretują jako dumę lub wyniosłość, jednak z czasem potrafi się otworzyć. Ważne jest, aby obchodzić się z nim delikatnie, gdyż źle znosi szorstkie traktowanie, które może nadszarpnąć jego zaufanie.

Chiński grzywacz jest generalnie rasą o dobrym zdrowiu, jednak, podobnie jak inne rasy, ma pewne predyspozycje do określonych dolegliwości. Największą uwagę należy zwrócić na skórę odmiany bezwłosej, która jest bardzo wrażliwa na czynniki zewnętrzne. Psy te są podatne na oparzenia słoneczne latem, dlatego wymagają stosowania kremów z filtrem UV oraz ochrony przed intensywnym słońcem. Zimą natomiast są wrażliwe na chłód i potrzebują odpowiedniego ubioru. Skóra może również cierpieć na problemy dermatologiczne, takie jak trądzik czy zaskórniki, a także reakcje alergiczne, np. na czystą wełnę. Wśród chorób dziedzicznych, na które należy zwrócić uwagę, wymienia się postępujący zanik siatkówki, jaskrę i pierwotne zwichnięcie soczewki. Sporadycznie występują również przypadki epilepsji oraz zwichnięcia rzepki, typowe dla wielu małych ras. Rzadziej odnotowuje się chorobę Legga-Calvégo-Perthesa. Odpowiedzialni hodowcy badają swoje psy pod kątem tych schorzeń, aby eliminować je z puli genetycznej.

Chiński grzywacz, choć bywa nieco łakomy, zazwyczaj nie jest wybredny w kwestii jedzenia. Kluczowe jest zapewnienie mu wysokiej jakości, zbilansowanej diety, dostosowanej do jego wieku, poziomu aktywności oraz indywidualnych potrzeb zdrowotnych. Psy tej rasy dobrze prosperują na karmach przeznaczonych dla małych ras lub ras miniaturowych. W przypadku samodzielnego przygotowywania posiłków, powinny być one odpowiednio zbilansowane pod kątem wszystkich niezbędnych składników odżywczych. W zimie, ze względu na zwiększone zapotrzebowanie energetyczne (zwłaszcza u odmiany bezwłosej), porcje mogą być nieco większe. Należy jednak kontrolować wagę psa, gdyż mają tendencję do tycia. Przysmaki mogą być świetną pomocą w szkoleniu, ale powinny być podawane z umiarem. Zaleca się unikanie resztek ze stołu, szczególnie gotowanych kości i pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu.

Pielęgnacja chińskiego grzywacza znacząco różni się w zależności od odmiany. Dla odmiany bezwłosej, kluczowa jest dbałość o skórę. Należy ją regularnie czyścić i nawilżać specjalnymi kremami lub balsamami dla psów, aby zapobiegać przesuszeniu, łuszczeniu się i podrażnieniom. Latem niezbędne jest stosowanie kremów z filtrem UV, chroniących przed słońcem, a w chłodniejsze dni - zabezpieczenie psa ubrankiem. Kąpiele powinny odbywać się co 7-10 dni, przy użyciu łagodnych, nawilżających szamponów. Należy również pamiętać o pielęgnacji kępek włosów na głowie, łapach i ogonie, które wymagają czesania. Odmiana owłosiona (powder puff) wymaga codziennego lub regularnego (co 2-3 dni) szczotkowania, aby zapobiec plątaniu się delikatnej, jedwabistej sierści i tworzeniu się kołtunów. Ich sierść ma specyficzną budowę, z krótszym podszerstkiem i dłuższą warstwą wierzchnią, co ułatwia szczotkowanie, ale nie zapobiega matowieniu bez regularnej uwagi. Kąpiele przeprowadza się co kilka tygodni, stosując odpowiednie kosmetyki do długiej sierści. Dla obu odmian ważne jest również regularne przycinanie pazurów oraz dbanie o czystość uszu i oczu, aby zapobiec infekcjom, gdyż mają tendencję do gromadzenia się zabrudzeń w tych miejscach.

Chiński grzywacz, mimo swojej niewielkiej postury, jest psem aktywnym i żywiołowym, jednak jego zapotrzebowanie na ruch jest umiarkowane. Wystarczą mu codzienne krótkie spacery z opiekunem oraz sesje zabaw na świeżym powietrzu lub w domu. Nie jest to pies wymagający intensywnych biegów czy długich wędrówek, doskonale sprawdzi się w roli psa kanapowego, pod warunkiem regularnych wyjść. Chętnie bawi się, lubi aportować i uczestniczyć w interaktywnych zabawach z człowiekiem. Jest to rasa, która potrafi być bardzo konkurencyjna w psich sportach, takich jak agility czy flyball, co jest świetnym sposobem na spożytkowanie jego energii i inteligencji. Podczas aktywności na zewnątrz, szczególnie dla odmiany bezwłosej, należy pamiętać o ochronie przed słońcem (kremy UV) i zimnem (ubranka).

Chiński grzywacz to pies bardzo inteligentny, bystry i otwarty na naukę, co czyni go podatnym na szkolenie. Ze względu na swój wrażliwy charakter, kluczowe jest stosowanie wyłącznie pozytywnych metod szkoleniowych, opartych na cierpliwości, łagodności i nagrodach. Surowe słowa czy negatywne działania mogą zniszczyć zaufanie psa i osłabić jego chęć do współpracy. Szczenięta powinny być wcześnie socjalizowane z różnymi ludźmi, innymi zwierzętami i nowymi sytuacjami, aby rozwijać pewność siebie i adaptacyjność. Grzywacz czerpie ogromną radość z interakcji z człowiekiem i chętnie wykonuje polecenia, co można wykorzystać w nauce. Są doskonałymi kandydatami do psich sportów, takich jak agility, posłuszeństwo czy coursingu, a także sprawdzają się jako psy terapeutyczne. Ich zdolność do szybkiego uczenia się sztuczek sprawia, że trening jest dla nich i dla właściciela przyjemnością.

Chiński grzywacz, dzięki swojemu niezwykłemu i łatwo rozpoznawalnemu wyglądowi, często pojawia się na ekranie, choć rzadko w rolach głównych bohaterów. Zazwyczaj pełni funkcje epizodyczne, dodając scenom oryginalności i lekkości. Jego charakterystyczne grzywy i kępki sierści sprawiają, że bywa wykorzystywany w filmach i serialach jako piesek "dziwny", "egzotyczny" lub "luksusowy". Bywa również nazywany "psem doktora Seussa", co jest nawiązaniem do fantazyjnych stworzeń z książek tego autora, co podkreśla jego nietypowy urok. Mimo braku "oskarowych" ról, obecność chińskiego grzywacza na dużym ekranie zawsze wzbudza ciekawość i uśmiech widzów, podkreślając jego wyjątkową estetykę.];